SORU-1- Gebze’nin yoğun göç almasına neden olan unsurlar nelerdir açıklayınız.

 

Gebze  nüfusun büyük kısmı daha çok kırsal alanda yaşamakta idi .Gebze’de özellikle otoyol yapımından sonra bu yol çevresinde kurulan sanayi tesisleri ve sanayi bölgeleri kurulmuş mevcut kırsal kesimdeki işsizlik ,tarımda makineleşme gibi sorunlarda tetikleyerek bölgeye yoğun bir göç dalgasına sebeb olmuştur.

 

SORU-2-Gebze deki hızlı kentleşmenin neden olduğu sosyoekonomik sorunlar nelerdir.

 

Bölgedeki hızlı nüfus artışı sanayileşmenin önüne geçmesiyle birlikte bölgede işsizlik problemi artmış beraberindeki nüfus fazlalığı asayiş,eğitim,sağlık, alt yapı sorunlarını tetiklemiş,ev ihtiyacının artması ve sanayileşme verimli toprakların ve orman arazilerinin yerleşime açılmasına sebeb olmuş alt yapısı olmayan gecekondu yerleşmesini arttırmıştır.

 

 

SORU-3-Gebze’nin coğrafi konumu sanayinin gelişmesini nasıl etkilemiştir.

 

Kara deniz ve demir yollarının kesiştiği önemli bir noktada olması ,otoyol geçmesi ,İstanbul’a yakın olması bölge sanayisinin gelişmesinde en önemli etkenlerdir.

 

LİSE 4 SINIF SAYFA 43 ETKİNLİK ÇALIŞMASI

          

 

Yukarıda Duba ‘inin 1991 ve 2006 yıllarına ait fotoğrafları yer almaktadır.

 

SORU-1-Fotoğraflar arasında ne gibi farklılıklar görülmektedir?

 

Dubai’nin tamamen çehresi değişmiş hızlı bir kentleşme modern bir görüntü ortaya çıkmıştır.Şehirleşme tüm modern yüzünün bizlere göstermektedir.

 

SORU-2-Kentleşmenin bu kadar hızlı olmasında hangi faktörler etkili olmuştur.?

 

Birleşik Arap Emirlikleri’ni oluşturan yedi emirlikten biri olan Dubai, petrol gelirleriyle başlattığı ticari hamleyi her alanda cazibe merkezi olarak tamamladı.

 

Şeyhi El Maktum’un çılgın projeleriyle Dubai yeryüzündeki cennet olarak adlandırılmaya başlandı. Dubai tüm dünyanın dikkatini görkemli turizm yatırımlarıyla çekti. Bunu vergisiz ticaret uygulamasıyla dünyanın önde gelen firmalarının yatırımları izledi.

Milyonlarca turistle birlikte bunların ihtiyaç duyacağı her türlü mal ve hizmet dev alışveriş merkezleri ile Dubai’ye akın etti. Sonuçta burası hem turizmin hem de alışveriş merkezlerinin gözde buluşma noktası oldu. Dünyanın hemen her markasının birkaç mağazasının bulunduğu, yüzölçümleri binlerce metrekareyi bulan dev alışveriş merkezleri Dubai’ye daha çok turistin gelmesini sağlayarak ülkeyi rakip tanımayan bir cazibe merkezi yaptı.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin gözbebeği Dubai, zenginlik fışkıran görkemiyle tüm dünyayı büyülüyor.  Bir zamanlar sadece 7 yıldızlı yelken oteli Burj El Arab ile tanınan Dubai, sayısı giderek artan birbirinden çılgın projelerle de tanınır oldu. Özellikle üst gelir grubuna yönelik bir turizm cenneti olan Dubai, yatırımcılara sunduğu vergisiz ticaret imkanı ile de dünyanın en büyük firmalarının gözdesi oldu.

 

 

LİSE 4 SAYFA 44 ETKİNLİK ÇALIŞMASI

 
 

Kitabınızdaki metni okuyarak aşağıdaki soruları cevaplayınız?

  

SORU-1-Bombay’ın dünyanın en kalabalık şehirlerinden biri olmasında hangi faktörler etkilidir.

 

Ülkenin diğer kentlerine oranla yaşam standartlarının yüksek olması ,ülkenin en önemli ticaret,finans kültür ve eğlence merkezi olması etkili olmuştur.

 

SORU-2-Bombay’ın ülke ekonomisine etkisini açıklayınız.

 

Kitabınızda Bombay ile ilgili yazının son paragrafında bu sorunun cevabı mevcut…

 

SORU-3-Dünyada Bombay’a benzer özellikler gösteren şehirlere örnek veriniz.

 

(Mexico city) Meksika ,Delhi(Hindistan) Gelişmekte olan ülkelerin  milyonluk şehirleri örnek verilebilir

COĞRAFYA 12 SAYFA 41 ETKİNLİK ÇALIŞMALARI

Çeşitli ülkeler ait nüfus ve kentleşme oranlarının gösterildiği tablodan ve ön bilgilerinizden yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız…   ÜLKELER Toplam Nüfus (Milyon) Yıllık Nüfus Artış Hızı(%) Tahmini Artış Oranı (%) 1980 1998 2006 2015 Tahmini 1980-1998 1998-2006 2015 İtalya 56,4 57,6 58,1   0,1 -0,3   ABD 227,2 270,3 298,4   1,0 0,7   Portekiz 9,8 10,0 10,6   0,1 -0,1   Arjantin 28,1 36,1 39,9   1,4 1,0   Meksika 67,6 95,8 107,4   1,9 1,4   Türkiye 44,5 63,5 70,4   2,0 1,2   Dünya 4.430,2 5.896,6 6.525,5   1,6 1,1       SORU-1-Ülkelerin nüfus artış oranlarını karşılaştırınız.   Genel olarak tabloda baktığımız ülkelerde nüfus artış oranları azalmaktadır.Ancak nüfus artışı devam etmektedir.Nüfus yine artmış ancak artış oranında azalmalar olmuştur.İtalya ABD ve Portekiz gelişmiş ülke özelliği gösterdiği için bu ülkelerdeki artış oranı daha düşüktür.Çünkü bu ülkeler gelişmiş ülke özelliği gösterdiğinden doğum oranları iyice azalmıştır.Yine bu ülkelerde eğitim seviyesinin yüksek olması kadının iş hayatındaki rolünün fazla olması doğum oranlarını etkilemiş ve azaltmıştır.Gelişmekte olan ülkeler Meksika,Türkiye ve Arjantin’de ise artış oranı biraz daha yüksektir.Bu ülkeler gelişmişlik yapılarını tam olarak oturtamadığı için eğitim seviyesi ve kadının iş hayatındaki yeri istenilen düzeyde olmadığı için doğum oranları daha yüksektir buda artış hızını tetikler.   Artış hızının azalması çalışan üreten nüfusun azalmasına ,nüfusun yaşlanmasına ve ilerde iş gücü açığına yol açacak iş gücü değerli hale gelecek bu ülkeler dışardan  göç alacak.Artış hızının fazla olduğu ülkeler ise nüfus olarak daha dinamik bir yapı kazanacak gelişmeye biraz daha müsayit bir yapı kazanacaktır.Bu gelişmişlikle bu ülkeler gelişmiş ülke özelliği kazanmaya yönelik değişimler gösterecektir.   SORU-2-1980-1998 yılları arasında nüfus artış hızının en fazla ve en az olduğu ülkeler hangileridir .Nedenlerini söyleyiniz.   En fazla olduğu ülkeler için Türkiye ve Meksika sebebi doğum oranlarının yüksek olması sağlık hizmetlerinin gelişmesine yönelik çocuk ölümlerinin azalması,yaşam süresinin uzaması gösterilebilir.   En az olduğu ülkeler için Portekiz ve İtalya nedeni mevcut yaşam standartlarından dolayı eğitim oranının yüksek olması doğum oranlarının az olması gösterilebilir.   SORU-3-Gelişmiş ülkelerde nüfus artış hızı azalmaya devam edecek hatta nüfus azalacak nüfus dinamik özelliğini yavaş yavaş kaybedecek ileride ciddi iş gücü problemleri ortaya çıkacak. Gelişmekte olan ülkelerde nüfus artışı devam edecek ancak artış hızı eskisi kadar yüksek olmayacak gelişme seviyesi yakalandıkça gelişmiş ülke yapısı kazanacak.   Genel olarak dünya nüfusu için üreten nüfusun azalmasına nüfusun yaşlanmasına sebeb olacaktır.

COĞRAFYA 12  SAYFA 40 ETKİNLİK ÇALIŞMALARI
 

 

SORU-1-Sanayileşme hareketleri ülkemizde ne gibi değişikliklere neden olmuştur?

 

Ülkemizde sanayileşme faaliyetleri ile birlikte bölgeler arası farklılıklar ortaya çıkmaya başlamış bu farklılık bölgeler arası gelişmişlik farklılıkları ortaya çıkarmıştır.Bunun la beraber nüfusun belirli merkezlerde toplanması yine yatırımların ve gelişmişliğin sanayileşmiş bölgelere kaymasına sebeb olmuştur.Beraberinde olumlu etkilerin yanında çevre kirliliği yoğun göç,gecekondulaşma  gibi olumsuz etkiler doğurmuştur.

 

DÖNEM	Şehirleşmenin gelişimi	Şehirleşmede etkili olan faktörler
Orta Çağ	Orta çağda özellikle dini yönden şehirleşme ön plan çıkıyor.Yine bu dönemde verimli tarım arazileri üzerinde yer alan ve ulaşım bakımından elverişli alanlarda şehirleşme ön plan çıkıyor.Liman özelliği gösteren ticaretin geliştiği merkezler,Siyasi ve askeri merkezler ve dini mabetlerin bulunduğu alanlar gelişme göstermiştir.	Ticaret,ulaşım,dini merkezler,Liman özelliği,Verimli araziler
Günümüz	Günümüz şehirlerinde sanayi faaliyetleri,ulaşımın elverişli olduğu alanlar,Pazar özelliği gösteren nüfusun kalabalık olduğu bölgeler,turizm,eğitim ve kültürel özellikleri olan merkezler de kurulmuştur.	Sanayi,ticaret,ulaşım,turizm,eğitim ve kültürel faaliyetlerin gelişmiş olması

 

SORU-2-Kentleşme ve kentlileşme kavramlarından ne anlıyorsunuz.

 

Kentleşme :Bir bölgenin kendi içindeki kazanımlarından dolayı diğer bölgelere oranla tercih edilmesi ve bunun o bölgede meydana getirdiği gelişmişlik hizmetleri olarak yorumlanabilir.

 

Kentlileşme:Kentleşen bölgede yaşayan insanların sosyal ve ekonomik  yaşantılarında meydana gelen değişimlerdir.Giyim tarzından yaşam koşullarına kadar ,eğitim sağlık,sosyal anlamda gelişmişliğe ayak uydurmasıdır.

 

SORU-3-Yoğun göç hareketlerinin nedenleri hakkında neler söyleyebilirsiniz?

 

Geçmişten günümüze göçün sebepleri  bir bölgede uygun yaşam koşullarının bulunması,iş imkanları,sanayileşme,ulaşım olanakları,tarım,su kaynakları ,yer altı zenginliklerinin fazla olması,turizm gibi sebeblere dayandırılabilir.

 

Şehirleşme tarihsel gelişim açısından çağlara göre değişik özelliler sergilemiştir.Ön bilgilerinizden yararlanarak tablodaki boşlukları doldurunuz.

Lise4 - 12.sınıf COĞRAFYA SAYFA 20 ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI

1.Sera etkisi nedir ? Açıklayınız.

Güneş ışınlarının yeryüzüne çarpıp ısı enerjisi haline dönüşmesi sırasında, bu enerjinin uzaya yayılmasını önleyen ve bir manto gibi görev yapan, karbon dioksit, tozlar, su buharı, partiküller v.s. maddelerin ısıyı abzorbe ederek, dünyanın giderek ısınmasına sebep olduğu olaydır. sera gazları: H2O, CH4, NO2, CFC gibi sera etkisini oluşturan gazlardır.

2.Sumatra'nın Toba Dağı'nda 73 bin yıl önce meydana gelen volkanizmanın sonuçları nelerdir?

Sumatra'daki Toba Dağı yaklaşık 73.000 yıl önce patlamış ve atmosfere yoğun bir şekilde kül ve gaz yayılmıştır. Patlamanın şiddetiyle gökyüzünün karardığı ve bölgede sıcaklık değerlerinin önemli ölçüde azaldığı görülmüştür. Bu nedenle iklimin Buzul Çağı'ndaki duruma döndüğü tahmin edilmektedir. Günümüzde o bölgede patlamadan geriye kalan 5-10 cm kalınlığında kül tabakası mevcuttur.

3.Fosil yakıt kullanımındaki artış, doğal sistemleri nasıl etkilemektedir?

Fosil yakıtların çevre kirlenmesindeki etkisi çok fazladır ve doğal sistemleri olumsuz etkilemektedir.Fosil yakıtların kullanılmasıyla ortaya çıkan gazların atmosferdeki oranının artması asit yağmurlarına neden olacak ve içilebilir su kaynakları azalacaktır.Ayrıca fosil yakıtların üretilmesi ve dağıtılması esnasında da çevre kirliği artmaktadır.Fosil yakıt kullanımındaki artış ,atmosferdeki karbondioksit, metan ve azotoksit gazlarının oranının artmasına ve sera etkisini artırarak dünyanın normalden fazla ısınmasına (küresel ısınmaya) neden olmaktadır. Küresel ısınmanın sonucu olarak, tatlı su kaynaklarının azalması, gıda üretimi koşullarındaki genel değişiklikler ve seller, fırtınalar, sıcak dalgaları ve kuraklık nedeniyle ölümlerde yaşanacak artış gibi potansiyel tehlikeler gündeme gelecektir.Bu durum en çok, hızlı iklim değişimine karşı hazırlık yapamayan yoksul ülkeleri etkileyecektir.Yaşam alanlarının hızlı değişimine ayak uyduramayan birçok bitki ve hayvan türünün nesli yok olacaktır. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre, sıtma ve yetersiz beslenme gibi nedenlerden milyonlarca kişi ölümle yüz yüze gelecektir.

4.Küresel ısınmaya yol açan karbon gazlarının atmosferdeki artışını azaltmak için
neler yapılmalıdır?

Fosil yakıtların, enerji üretiminde kullanımına sınırlama getirilmelidir.Doğayla dost enerji(hidroelektrik, jeotermal, güneş, rüzgar,dalga) kaynaklarının kullanımı arttırılmalıdır. Ayrıca daha az enerji tüketen cihaz ve araçlar geliştirilmeli, enerji daha verimli kullanılmalı ve enerji tasarrufu için gerekli önlemler alınmalıdır.

5.Alp Dağları'nın uzantısı kuzey ve güney doğrultusunda olsaydı bu durum Avrupa'daki ulaşım sistemini nasıl etkilerdi ?

Alp Dağları'nın uzantısı kuzey ve güney doğrultusunda olsaydı kara ve demiryolu ulaşım hatları da kuzey güney doğrultusunda olacak ve kuzey güney doğrultusunda ulaşım kolaylaşacaktı.

6.Önceki jeolojik devirlerde çok uzun zaman diliminde meydana gelen iklim
değişikliği günümüzde neden çok kısa bir zamanda gerçekleşmektedir?

İnsanlarının sayısının ve insan faaliyetlerinin artması ve özellikle sanayi devriminden sonra meydana gelen fosil yakıtların kullanımındaki artış iklim değişikliklerinin kısa bir sürede gerçekleşmesine imkan tanımaktadır.İnsan faaliyetleri klimatolojik süreçleri olumsuz yönde etkileyerek iklim değişimlerini hızlandırmaktadır.

7.Küresel ısınma bitki ve hayvan topluluklarını nasıl etkilemiştir? Örneklerle açıklayınız.

Küresel ısınma bitki ve hayvan türlerinin sayısının azalmasına,yaşam alanlarının değişmesine, yaşamlarının değişmesine(adaptasyon süreci) ve bazı türlerin neslinin tükenmesine neden olmaktadır.Kanada’nın kuzeyinde yaşayan karibuların sayısı 1989’da 2001’e 178.000’den 123.000 düşmüştür.Bu durumun nedeni ısınma nedeniyle bahar aylarının erken başlayıp erken sona ermesi nedeniyle karibu yavrularının kışı geçirmeye yeterli ağırlığa ulaşmadan bitkilerin kurumasıdır.Küresel ısınma nedeniyle Alaska’daki ladin ağaçları zarar görmektedir. Avrupa'da 35 yerli kelebek üzerinde yapılan bir araştırma, bu türlerin yaklaşık üçte ikisinin son 20-30 yılda yayılım alanlarını 30 ile 240 km kuzeye kaydırdığını ortaya çıkardı. Avrupa'daki pek çok bitki 50 yıl öncesine göre bir hafta erken çiçek açıyor ve sonbaharda yapraklarını beş gün önce döküyor. İngiltere'de kuşlar 20. yüzyıl ortalarına oranla ortalama 9 gün erken kuluçkaya yatıyor, kurbağalar ise 7 hafta erken çiftleşiyor. Kuzey Amerika'da ağaç kırlangıçları 25 yıl öncesine göre ilkbaharda kuzeye 12 gün erken göç ediyor.

8.Sellerin doğal süreçlere olan etkisini örneklerle açıklayınız.

Seller sonucunda can ve mal kayıpları yaşanmaktadır.Seller sonucunda ekili alanlar zarar görmekte,salgın hastalık tehlikesi ortaya çıkmaktadır.Selin etkilediği yerlerdeki ekosistemlerde değişiklik olmakta bitki ve hayvan türleri bundan olumsuz etkilenmektedir.Selin etkilediği alanlarda çatlakların ve oyukların oluşması ve bunun sonucu olarak yamaçlarda çökmeler(kütle hareketleri)dir.Büyük miktardaki toprak başka yerlere taşınır.Tarım arazileri selin getirdiği maddelerle örtülür ve toprak verimsizleşir.

9.Günümüze kadar yeryüzünde büyük volkanik patlamalar nerelerde gerçekleşmiştir ?

Yellow Stone (ABD) ve Toba Dağı (Endonezya) büyük volkanik patlamaların meydana geldiği noktasal örneklerdir.
Büyük volkanik patlamalar Pasifik Okyanusu çevresi, Japonya, Endonezya,Güneydoğu Asya Adaları,Akdeniz Çevresi , Hawai ve Atlas okyanusunun orta kesimleri aktif volkanik alanlardır. Etna (Sicilya, İtalya),Hekla (İzlanda),Kilauea (Havai, ABD), Krakatoa (Rakata, Endonezya),Mauna Loa (Havai, ABD),Mauna Kea (Havai, ABD),Mount Baker (Washington, ABD),Erebus Dağı (Ross Adası, Antarktika),Mount Hood (Oregon, ABD), Mount Fuji (Honshu, Japonya),Mount Rainier (Washington, ABD),Mount Shasta (California, ABD),St. Helens Dağı (Washington, ABD),Novarupta (Alaska, ABD),Popocatépetl (Meksiko, Meksika),Uludağ (Olympos Dağı) (Bursa, Türkiye)
Surtsey (Surtsey adası, İzlanda),Santorini (Santorini adası, Yunanistan)Tambora (Sumbawa, Endonezya),Teide (Tenerif, Kanarya Adaları, İspanya),Tungurahua (Ekvador),Vezüv (Napoli Koyu, İtalya),Llaima (Şili),Pelée (Martinik) büyük volkanik patlamaların meydana geldiği alanlardır.

10.Küresel ısınmaya bağlı olarak okyanus akıntılarında meydana gelebilecek değişim ne gibi sonuçlara yol açacaktır?

Okyanus akıntıları sürekli rüzgarlar ve Ekvator ile Kutuplar arasındaki tuzluluk ve sıcaklık farkından dolayı ortaya çıkmaktadır.Buzulların erimesi sonucu Okyanus sıcaklıkları ve tuzluluk oranlarında değişim olacaktır. Bu durum, okyanus akıntılarını da yavaşlatacaktır. Okyanus akıntılarının karaların kıyı kesimlerinin ısınmasında, soğumasında, yağış almasında, sıcaklığın Ekvator'dan Kutuplar'a taşınmasında büyük önemi olduğu için okyanus akıntılarının yavaşlaması kısa sürede çok büyük iklim değişikliklerine neden olacaktır.

11.Hollanda, deniz seviyesinde meydana gelen değişmelere karşı kıyılarını korumak için ne tür tedbirler almıştır?

Hollanda kıyı bölgesinin düşük kotlu bir doğaya sahip oluşu; fırtınalar ve deniz seviyesindeki yükselmelerle birleşince, bölgeyi kıyı taşkınları ve erozyon açısından hassas bir duruma dönüştürmektedir. Deniz seviyesi altında bulunan ülkenin büyük bir kesimi, taşkınlara karşı yapılan barajlar ve seddeler tarafından korunmaktadır.1990 yılından bu yana kum beslemesi yoluyla daha fazla toprak kaybını önlenerek kıyı çizgisini korumaktır.

12.Günümüzde yeryüzünde ekstrem olayların yaşanmasında hangi faktörler etkili olmuştur?

Klimatolojik süreçler,Jeolojik süreçler ve İnsan faaliyetleri ekstrem olayların yaşanmasında etkili olmaktadır.
Sera gazlarındaki artış ve küresel ısınma Ekstrem sıcaklıklar,Şiddetli fırtınalar,Aşırı yağışlar,Sel ve Kuraklık gibi ekstrem doğa olaylarının yaşanmasında etkili olmaktadır.
Ekstrem sıcaklıkların yaşanmasında aşırı sıcak ya da aşırı soğuk hava kütleleri,Şiddetli fırtınaların yaşanmasında Tropikal alçak basınçlar,Aşırı yağışların yaşanmasında bol nemli hava kütlelerinin yükselerek soğuması,Sellerin oluşumunda aşırı yağışlar,kar ve buz erimeleri ve yanlış arazi kullanımı,Kuraklığın oluşumunda aşırı sıcak ve aşırı soğuk ile yağışların beklenen seviyenin altına düşmesi,Kütle hareketlerinin oluşumunda eğim,yağış, tabakaların uzanışı killi yapı,yanlış arazi kullanımı ,kazı çalışmaları ile volkanik olaylar, deprem ve seller etkili olmuştur.Volkanizma,Deprem ve Tsunami gibi ekstrem olayların temel nedeni olarak da yer kabuğunu oluşturan levhaların hareketi ile oluşan gerilimler ve fay hatlarının oluşumu yatmaktadır.